TRAFİK İŞARETLERİNİN 101. YILDÖNÜMÜ
Tüm dünyada ve Türkiye´de uzun yıllardır gerek taşıt gerekse demiryolu trafiğinin düzenini sağlayan elektrikli trafik işaretçilerinin (5 Ağustos 2015) 101. yıldönümü kutlanıyor. Düzce´de de uzun yıllardır Düzce Belediyesi tarafından düzenlenen trafik sinyalizasyon sistemleri şehir merkezi trafik akışını yönetiyor.
Düzce´de şehir merkezi trafiğinin düzenlenmesi açısında büyük önem taşıyan işaret ve işaretçilerin dağılımını Düzce Belediyesi yapıyor. Uzun yıllardır bu uygulamayı kendi bünyesinde yürüten belediye yoğun kullanılan kavşak ve caddeler üzerinde kurulan sinyalizasyon sistemleri ile trafik akışında düzeni sağlıyor.
Düzce merkezinde 10 adet sinyalizasyon sistemi faal durumda bulunuyor. Düzce Belediyesinin sorumluluğunda bulunan bu işaretçiler Ticaret Lisesi kavşağı, Metek TOKİ ile Bağlantı Yolu kesişimi, Cumhuriyet Mahallesi ile Metek TOKİ arası, Rasim Betir Bulvarı üzeri eski Sedaş kavşağı, Mehmet Akif Caddesi Sanayi kavşağı, Kızılay Kavşağı, Kuyumcuzade Bulvarı Sanayi kavşağı, İstanbul Caddesi ile Atatürk Bulvarı birleşimi ile Atatürk Bulvarı okul önü ve İtfaiye binası önünde ışıklı uyarı olarak yer alıyor.
Trafik düzenini sağlamak amacıyla geliştirilen trafik sinyalizasyon sistemleri tüm dünyada genel geçer kavramları olan evrensel bir uygulama olarak kullanılıyor.
Trafik işaretçileri, trafiğin kontrollü bir biçimde yönlendirilmesi amacıyla gerekli noktalara konular uyarı araçlarıdır. İlk trafik ışığı 1868´de Londra´da kullanılırken, Türkiye´de ilk kez 1929´da İstanbul´da konulmuştur.
İlk trafik ışığı 1868´de Londra´ya konmuştur. İlk trafik lambaları yedi metre yüksekliğindeki demir kolonlar üzerinde Londra´nın Parlamento Alanı´nda, Bridge Caddesi ile New Palace Yard Caddesi´nin birleştiği köşeye kondu ve 10 Aralık 1868 günü hizmete girdi. Yapım çalışmalarına Londra Emniyet Müdürü Richard Mayne´- nin bizzat nezaret ettiği bu ilk trafik lambası, parlamenterlerin parlamento binasına daha güvenli ulaşabilmelerini kolaylaştırmak için düşünülmüştü. Saxby and Farmer şirketi tarafından yapılan bu ilk trafik lambasında, kırmızı ve yeşil renkli iki fener dönmeli olarak yanıyordu. Kırmızı "dur", yeşil ise "dikkat" anlamına geliyordu.
Elektrikli trafik Iambalarının ilki, 5 Ağustos 1914 günü, ABD´de, Ohio Cleveland kentinde hizmete girdi. American Traffic Signal Co. adlı şirket tarafından üretilen 5 metre yüksekliğindeki lamba, Euclid Bulvarı ile 105. Cadde´nin birleştiği köşeye dikildi. Kırmızı ve yeşil ışıkların dışında bir de uyarıcı ses vardı. Kırmızı ışık "dur", yeşil ışık "geç" anlamındaydı. Bu ışıkların değişim sürelerine çok az bir süre kala, sesle uyarı yapılıyordu. Fransızlar da 1923 yılında, Paris´te, Grands Boulevards ile Strasbourgh Bulvarı´nın birleştiği köşeye diktikleri trafik lambasında ses ve ışık düzeninden yararlandılar
Demiryolları ilk faaliyeti geçtiği 1830´lu yıllarda uyarı ışığının rengi yeşil, geç ışığı ise beyazdı. Bir süre sonra beyaz sinyal problem yaratmaya başladı. Beyaz renkli "geç" sinyali diğer sokak lambaları ile karıştırılıyordu. Ama daha kötüsü "dur" işaretlerine konulan kırmızı mercekler yerlerinden düşünce ışık beyazlaşıyor, "geç" sinyali olarak algılanıyor ve kazalara yol açabiliyordu.
Sonunda demir yolunda seyahat edenler kırmızıyı "dur", yeşili "geç", sarı rengi de "uyarı" sinyali olarak kullanmaya başladılar.
Günümüzdekilere benzeyen ilk elektrik otomatik trafik lambalısını, ilkokul mezunu ve ABD´deki Cleveland´da Otomobil sahibi ilk siyah olan Garrett Morgan geliştirdi. 1914´de ilk denemelerine başlayan Morgan 1923´de de patentini aldı. Morgan 1963´de ölümünden az önce patentini 40 bin dolara General Electric firması sattı.
Morgan´ın lambaları demiryollarına benzer şekilde bir "T" üzerinde kırmızı ve yeşil iki lambadan ibaretti. Çok geçmeden "uyarı" anlamında sarı lamba da ilave edildi ve uygulama bütün dünya ya süratle yayıldı. Aradan geçen yıllara rağmen sarı renk hala "uyarı" anlamındadır.
Türkiye´de ise ilk trafik ışığı 1929´da İstanbul´a konmuştur. Ülkemizde 2918 sayılı trafik yasası 47-1-b maddesi gereği kırmızı ışıkta araçların geçmeleri yasaktır. Trafik ışıkları olmayan yerlerde ilk geçiş hakkı yayalarındır. Trafik yasası 74´üncü madde gereği bu kurala uymayanlar ülkemizde cezalandırılır.